Brandend bankbiljet

Durf jij geld in brand te steken?
Brandend bankbiljet 3

Opgelet!

Doe dit proefje onder toezicht van een volwassene.

Werk boven een brandvaste ondergrond. Zorg dat er een branddeken en brandblusser in de buurt aanwezig is.

Als er brandende vloeistof op de brandvaste (!) ondergrond morst, laat dit gewoon uitbranden. Dit dooft vanzelf.

Wat heb je nodig?

  • mengsel van 50% water en 50% alcohol (isopropanol of ethanol)
  • maatbeker
  • tang
  • lucifer of aansteker
  • kaars
  • veiligheidsbril
  • brandwerende handschoenen
  • biljet van vijf of tien euro (of meer als je durft!). Je kan ook een stukje gewoon papier gebruiken.
  • bakje met water
Brandend bankbiljet 2

Aan de slag!

Stap 1: Dompel met de tang het bankbiljet in een maatbeker met het water-alcohol-mengsel.

Stap 2:
Steek de kaars aan met een lucifer of aansteker.

Stap 3:
Haal het doorweekte biljet met een tang uit het mengsel.

Stap 4:
Hou het biljet even in de kaarsvlam.

Stap 5:
Als het biljet blijft branden, steek het dan snel in een bakje met water.

Brandend bankbiljet
Brandend bankbiljet 3

Wat gebeurt er?

De alcohol rondom het biljet gaat aan het branden. Als het vuur dooft, is het biljet bijna weer droog.

Hoe zit dat?

Papier brandt pas bij een voldoende hoge temperatuur (ongeveer 230°C), terwijl alcohol al bij een veel lagere temperatuur kan branden. Toch kan de temperatuur van brandende alcohol erg oplopen. Daarom wordt in dit experiment een mengsel van alcohol én water gebruikt. Het water zorgt ervoor dat de temperatuur van het geldbriefje lager blijft dan de ontbrandingstemperatuur van papier. 

Water kan namelijk veel warmte opnemen zonder dat de temperatuur ervan veel stijgt. We zeggen ook wel dat water een hoge soortelijke warmte heeft. Het water in het mengsel neemt dus een grote hoeveelheid van de geproduceerde warmte op. 

Een deel van het water zal ook verdampen door de stijgende temperatuur. Op die manier onttrekt het ook warmte aan het briefje.

De verhouding ethanol t.o.v. water is erg belangrijk in dit experiment. Als je een mengsel gebruikt met een hoger percentage alcohol, kan het zijn dat het briefje toch beschadigd raakt, omdat het water niet genoeg warmte kan afvoeren.

Wow!

Ook alcoholgel bevat een mix van o.a. alcohol en water. Maar daarin is het alcoholpercentage wel 70 tot 85%. Zorg dus dat je handen steeds droog zijn nadat je ze ontsmette voor je in de buurt van een vlam komt. Er zit immers niet voldoende water in om je handen te beschermen.

Chemie:
C7 De leerlingen kunnen koolstofverbindingen aan de hand van een gegeven structuurformule of naam toewijzen aan een stofklasse met behulp van een determineertabel.
C18 De leerlingen kunnen van ethanol een typische toepassing of eigenschap aangeven.